blogspot visitor

09 november 2012

Maantje is achter de horizon verdwenen

little-moon-cat-maantje-mijn-lieve-kat

Vanochtend hebben mijn vader en ik Maantje laten inslapen bij de dierenarts. Die zag geen enkele mogelijkheid verbetering te brengen in haar toestand, waar hij geen twijfel over had: een ernstige aandoening van het zenuwstelsel. Omdat ze sinds een dag of vier alleen nog wankelend wat kon lopen, duidelijk 'van de wereld was' - alle levendigheid kwijt, geen glanzende ogen meer - en omdat ze nauwelijks meer at en sinds twee dagen helemaal niets meer (zelfs niet van haar lievelingskostje), hebben we ter plekke bij de dierenarts de knoop met pijn in het hart doorgehakt. Mede omdat hij ontried verder onderzoek te plegen en zei dat hij zou kiezen voor laten overlijden als het zijn eigen poes was.

Tot vijf dagen geleden was ze nog in gewone doen en at ze gretig, zei mijn vader. Ze heeft geen lange lijdensweg gehad en dat is wel een beetje troost.

Misschien - dat hoop ik natuurlijk stiekem - was Maantje wat ouder dan volgens het asiel waar ik haar lente 2004 vandaan haalde. Als hun schatting (want ze vonden haar op straat en konden haar voorgeschiedenis niet achterhalen) van destijds klopt, is Maantje voor een huiskat niet oud geworden, circa 12 jaar[*].

Theoretisch had een vitamine B-supplement (waarmee dan al veel eerder had moeten zijn begonnen) kunnen helpen, zei de dierenarts op een zinloze vraag van me, maar hij maakte er een duidelijk gebaar bij van: 'je kunt het niet weten', 'niet erg waarschijnlijk'. Hij legde uit dat het proces sluipenderwijs gaat en daarom soms weinig opvalt, totdat het opeens versnelt.

Het zal in nevelen gehuld blijven hoe de zenuwziekte is ontstaan[1]. Was het voer (dieet tegen blaasgruis, altijd gekocht bij de dierenarts) vitaminearm? At ze te weinig zonder dat dit opviel? Misschien kan het van met prionen besmet vlees zijn gekomen, van een vergiftigde muis, een erfelijke afwijking, een traumatische vroege jeugd? Was het een vorm van (vroege) Alzheimer?
Beter de kwestie te laten rusten.

De foto hierboven heeft mijn moeder twee weken geleden genomen. Maantje ziet er - vind ik - lief en voldaan uit en tegelijk alsof ze voelt dat ze zéér moe is en dat het einde nadert - en dat ze daar vrede mee heeft. Ze lijkt afwezig opzij en 'weg' te kijken, het kopje een beetje gezakt. Natuurlijk leg ik dat in het beeld, maar zo komt het op mij over.

De liefste poes die je je maar denken kon, dat was ze. Steevast kwam ze bij je op schoot zitten. Was ze helemaal blij, dan likte ze je hand en gaf ze delicate 'liefdesbeetjes'. (In het asiel heeft zij mij gekozen, door mijn hand te likken.) Haar nageltjes prikten soms onbedoeld in je huid wanneer zij, tegen je arm gevleid, ze als blijk van verbondenheid in je trui zette.

Ze is rustig en stilletjes ingeslapen[2] op de schoot van mijn vader, in de houding van een kleine sfinx - onsterfelijk raadsel.

Gisteravond streek ze, hoe moeilijk ze ook liep en hoe 'ver heen' ze ook al was, nog even met haar staart tegen mijn hand terwijl ik gehurkt in haar buurt zat. Ook maakte ze, toen ik een poosje naast haar mandje zat waar ze de nacht ging doorbrengen, nog aanstalten om bij me op schoot te komen - maar de kracht was er niet meer. Ik heb er spijt van dat ik haar toen niet heb opgepakt en nog even bij me genomen; ik ben misschien onterecht te omzichtig geweest.
Die twee momenten zijn voor mij afscheidsogenblikken die ik nooit zal vergeten.

Mijn vader hield echt van haar en zij kroop elke dag lekker bij hem als hij in zijn gemakkelijke stoel zat. Dat is fijn om te beseffen. Mijn moeder nam zonder morren het schoonmaakwerk op zich, de kattenbak en de haren, en Maantje gaf vaak over. Zij heeft Maantje nog lang geaaid en toegesproken, tot vlak voordat mijn vader en ik haar meenamen op wat haar laatste reis zou worden.

In de tuin van mijn ouders heeft ze, sinds ze van mij naar hen verhuisde door omstandigheden waar ik niet over zal uitwijden, vijf prachtige zomers genoten: muizen gevangen en zelfs een keer een jonge merel. Met grote, soepele sprongen snelde ze naar huis zodra ze merkte dat mijn vader die kant op ging en waarschijnlijk haar eten ging klaarzetten. Die ervaringen had ze niet kunnen hebben in mijn stadse appartement. Wel apporteerde ze daar graag speelgoedmuisjes, helemaal van boven op de boekenkasten. Ze was een schat van een levendig en aanhankelijk dier. En tegelijk grappig eigenwijs en soms stuurs: ze wist precies en maakte in vele toonaarden duidelijk - van suikerzoet miauwen tot nurks brommen - wat ze wilde en wat niet (zoals opgepakt worden).

Maandag wordt Maantje gecremeerd in Amsterdam, mijn woonplaats, samen met twee andere katten; en wordt de as uitgestrooid op een veldje ter plekke. Toevallig is het dan bijna nieuwe maan[3]. We zullen daar niet bij zijn, maar vonden het wel zo liefdevol om het beestje niet zomaar grofweg te laten opruimen.

Ik ben nog - net als mijn vader - ontzettend bedroefd, maar de mooie herinneringen zullen altijd blijven; zo heet dat en zo is het. De zachte uren met haar samen liggen ingebed in het heelal[4].

Hieronder een foto[5] van een stralende Maantje van toen ik haar nog maar een jaar of twee had.

Dag lieverd, ik hoop dat je bij ons gelukkig bent geweest.

little-moon-cat-maantje-mijn-lieve-kat

Noten

[*] Later toegevoegd: na het schrijven van tekst en noten, vond ik Maantjes 'paspoortje' terug bij mijn paperassen. Er staat een precieze geboortedatum bij: 2-2-2001. Misschien had Maantje toch al een chip toen ze werd gevonden (als ik het goed heb onthouden was dat op straat in Geldrop; ik haalde haar uit het asiel in Uden, een hele reis vanaf Amsterdam, maar ik vond haar koppie op internet onweerstaanbaar lief). Als de datum correct is, is Maantje 11 jaar en 9 maanden oud geworden.

[1] Later toegevoegd: ook zal ik nooit weten of ik het eerder zou hebben opgemerkt en aan de dierenarts voorgelegd, als Maantje bij mij had kunnen blijven wonen. Een kennis die goed was met katten - hoorde ik pas gister van mijn moeder - heeft haar al geruime tijd geleden eens gezegd dat Maantje 'raar liep'. Daar hebben mijn ouders kennelijk geen werk van gemaakt. Ergens ligt me dat zwaar op de maag. Of heeft mijn moeder het toch een keer terloops genoemd en heb ik verzuimd er op door te vragen en te handelen? Zeker is dat ze me al een jaartje geleden heeft verteld dat Maantje moeite kreeg met het springen op het aanrecht en dat zij dat toeschreef aan ouder worden. Ik heb nagelaten bij een dierenarts na te vragen of dit echt te verwachten is bij een kat van Maantjes leeftijd. Het doet me zeer dat ik dit heb laten zitten, dat had anders gemoeten.
Maar zelfs als ik de symptomen vroegtijdig had onderkend en naar een dierenarts was gegaan, is het de vraag of vitamine B nog had geholpen; mogelijk had Maantje van meet af aan dat supplement moeten krijgen.
Wel iets om meer ruchtbaarheid aan te geven onder mensen met katten en honden. Mij was dit gezondheidsrisico onbekend.

Toen Maantje nog bij me was, liet ik haar jaarlijks door de dierenarts controleren; achteraf verwijt ik me dat ik dit na haar verhuizing heb laten zitten. Van de andere kant: het beestje raakte overstuur van elk transport, dus je deed haar dat liever niet aan. Ze vloog zelfs altijd - na jaren nog - naar de bovenverdieping wanneer ik mijn ouders bezocht, zo bang was ze weer in de draagbox te moeten! En ik wilde een en ander ook een beetje loslaten en aan de nieuwe verzorgers over geven; wel heb ik trouw anti-vlooienmiddel en ontworm-tabletjes gekocht en opgestuurd. Toch is een jaarlijks bloedonderzoek waarschijnlijk sterk aan te raden.

[2] Later toegevoegd: nadat het slaapmiddel zijn werk heeft gedaan, volgt een diepe injectie - ik vermoed in het hartje - die de dood onmiddellijk laat intreden: Maantje gaf daarbij, dus geheel onbewust, letterlijk een zachte 'laatste snik'. O, dat ze niet nog een jaartje of vijf langer heeft mogen leven!

[3] Dinsdag 13 november is het in Nederland nieuwe maan; naar verwachting zal de meteorenzwerm Leoniden zich extra fraai gaan aftekenen aan het firmament - het maximum is overigens pas op vrijdag en zaterdag 16-17 november. Wikipedia: 'The Leonids get their name from the location of their radiant in the constellation Leo: the meteors appear to radiate from that point in the sky.'
Een andere coïncidentie is dat ik enkele dagen voordat ik - helemaal onverwacht - van mijn moeder hoorde dat Maantje ziek was, gedachteloos de verhalenbundel Het leven, de dood van Jeroen Brouwers uit de boekenkast had getrokken en, een willekeurige bladzijde opslaand, belandde in het verhaal Zonder trommels en trompetten, waarin de auteur de dood van zijn kat beschrijft. Uiteraard moest ik toen denken aan Maantje; maar zonder uitgesproken voorgevoelens.
In mijn studententijd gingen dit soort toevalligheden een tijdje met me op de loop; maar ik heb geleerd ze - bijzonder vaak is dat trouwens niet meer - alleen nog met lichte verwondering en de nodige scepsis te registreren.
Zoals bekend zijn toevalligheden doorgaans een kwestie van hineininterpretieren of een vorm van selectieve waarneming, dan wel van 'coherentie scheppen' door veelvormige en meerduidige gebeurtenissen, uitspraken, beelden et cetera door een bepaalde bril (een bewust of onbewust vooroordeel of oogmerk) te bekijken en specifiek uit te leggen.

[4] Toegevoegd 12 november 2012: Zonet zocht ik op internet de frase 'ingebed in het heelal'. Naast mijn eigen blog slechts één (Nederlandstalige) tekst, van de hand van de natuurkundige H.B.G. Casimir, uit zijn boek Het toeval van de werkelijkheid (1984), waarin hij schrijft:
'"Want per slot van rekening, wat is de mens in de stoffelijke wereld? Een niets vergeleken bij de oneindigheid, een alles vergeleken met niets, een middending tussen alles en niets." Deze woorden van Pascal zijn vandaag nog even toepasselijk als toen ze werden geschreven, misschien zelfs nog toepasselijker, of laat ik liever zeggen, ze krijgen nu een meer concrete inhoud. In de eeuw van Pascal begon het gebied van astronomische waarneming te groeien: in 1610 publiceerde Galilei zijn Sidereus Nuncius, waarin hij de wonderbaarlijke dingen beschrijft die men met een verrekijker te zien kan krijgen. Hooke's Micrographia, dat op analoge wijze het gebied van de microscopie openlegde, werd in 1665 gepubliceerd. Het leven van Pascal (1623-'62) valt tussen deze twee publikaties, waarvan de eerste naar de grote, de tweede naar de kleine dingen wijst. Onze aarde maakt deel uit van ons zonnestelsel, dat op zijn beurt deel uitmaakt van ons melkwegsysteem. Duizenden en duizenden van melkwegsystemen zijn ingebed in het heelal. De microscoop brengt cellen en bacteriën aan het licht, de elektronenmicrosoop toont verrassende details van hun structuur.'

Wederom een mooi toeval, ik heb theoretische natuurkunde gestudeerd (maar daarna ben ik een andere kant opgegaan) en vooral: de passage past prachtig bij het onderwerp van deze blognotitie.

Toegevoegd 17 november: Van Dale over heugen: in iemands geheugen zijn, herinnerd worden; heuglijk: tot blijdschap stemmend, gedenkwaardig, onvergetelijk; heug: gedachte, herinnering, vrolijkheid, lust, zin; vreugde: (vergelijk verheugen) gevoel, gewaarwording van innerlijke voldoening. Zie ook de etymologie.
Mooi dat 'vreugde' zowel 'blijdschap' als 'zin' en 'herinnering' in zich bergt. Met 'ingebed in het heelal' zweefde me zoiets als 'eeuwig te herinneren', 'altijd weer te binnen te brengen' voor ogen, als het ware ingeschreven zijn in het geheugen van de kosmos, de ruimte-tijd. Associaties: het Boek des Levens en de Akashakroniek; en de ontroerende hereniging van de aan tuberculose stervende jongen Wim Kwets met zijn jaren eerder gestorven hond aan het slot van Simon Vestdijks De kellner en de levenden (geschreven in de periode 1940-1948). Misschien is de 'hemel' zoiets als de geheel-de samenhang van het waarlijk vreugdevolle van alle plaatsen en tijden. Waar van goede wil zijnden uit eigen beweging verwijlen, terwijl kwaadwilligen er vanzelf geen contact mee hebben. Zie zijdelings ook mijn blognotitie: Gehoor, ruimte en oorsprong.

[5] Toegevoegd 17 november: afbeelding rechts: foto van Maantje in een stenen fotolijstje dat mij ooit is geschonken in een zware periode, met links de Egyptische god Ra of Horus met de kop van een valk (die de doden na het wegen van de ziel leidt naar Osiris, god van de onderwereld) en rechts mogelijk de godin Isis of Hathor (vereerd door mensen van zowel hoge als lage komaf, afgebeeld in tombes als "Vrouwe van het Westen" die de doden verwelkomt in het volgende leven). Zie ook hier. Bovenin twee kleine silhouetten van liggende dieren, wellicht katten. Overigens is dit uiteraard een product van hedendaagse nijverheid.

Tags: dood, poes, kat, schildpadkat, huisdier, ziek, ziekte, aftakeling, zorg, verzorging, euthanasie, rouw, schuldgevoel, Dieren Uitvaart Centrum (D.U.C.)  

4 opmerkingen:

  1. Bij mensen condoleer je,hoe dat bij dieren gaat weet ik niet, maar uit gedeelde ervaring met een hond kan ik je wel sterkte wensen met het verwerken en de leegte die nu ontstaan is

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Hartelijk bedankt Kees.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. http://www.marktplaats.nl/a/boeken/kinderboeken-jeugd-onder-10-jaar/m634760285-dat-is-heel-wat-voor-een-kat-judith-viorst.html

    BeantwoordenVerwijderen